Neler yeni

Ekran Kartı İnce Ayar Rehberi

Mehmetkarahanlı

Özel Üye
Özel Üye
Katılım
19 Haz 2016
Mesajlar
8,524
Beğeniler
89
#1

[h=2]AMD ve NVIDIA ekran kartınıza tam anlamıyla hükmetmek için bilmeniz gereken bütün ayarlar bu rehberimizde.[/h]Merkezi işlemcinizin ormanın kralı olduğunu düşünüyorsanız, düşüncenizi bir kez daha gözden geçirmenizde fayda var. Zira bilgisayarınızdaki en karmaşık yapıya sahip işlemci, grafik kartınızdaki işlemcidir. Sayılamayacak kadar çok büyüklükteki işlem yapabilme kapasitesi bir yana, yüksek kapasiteli grafik kartı işlemcileri en iyi oyunları yüksek hızda ve harika görsel kalitede çalıştırır. Genellikle grafik kartınızın kutusundan grafik işlemci ünitesini kontrol edebileceğiniz, ayarlarını ihtiyaca göre değiştirebileceğiniz bir ince ayar yazılımı içeren bir CD çıkar. Ancak bu yazılımlar genellikle karmaşık ve kafa karıştırıcı olurlar.
Bu makalede, AMD ve Nvidia ekran kartlarının yazılımlarında bulunan ayarlara göz atacağız. Didik didik bütün ayarları karıştırmadan, sizlere hangi ayarla oynamamanız gerektiğini ve hangi ayarlarla oynayabileceğinizi göstereceğiz. Bu sırada AMD ve Nvidia arasında karşılaştırma gerçekleştirecek ve rakiplerin aynı ayar için farklı terminoloji kullandıklarını göreceğiz.
İnce ayar makalemizde kolaydan zora doğru gideceğiz. Öncelikle görüntülemeden başlayacak, en son olarak da 3D ayarlarına değineceğiz.
Grafik kartlarının kontrol panellerindeki özelleştirmelere gitmeden önce herkesin bilmesi gerektiğini düşündüğümüz birkaç temel noktaya değinelim.
Temel ayarlar için Windows’un içindeki ayarları kullanın:
Eğer yapmanız gerekenler ekran çözünürlüğünü ayarlamak, masaüstü arkaplan resmini değiştirmek gibi işlemlerle sınırlı ise grafik kartınızın yazılımı yerine Windows Denetim Masası’ndaki temel grafik ayarlarını kullanın. Elbette bu ve benzeri ayarlar için grafik kartınızın yazılımını da kullanabilirsiniz ancak ileride grafik kartınızı değiştirirseniz, yeni bir yazılımla karşılaşacak ve yeniden öğrenmeniz gerekecektir.
Grafik kartı işlemcinizin (GPU) özel ayarları için kartın kendi kontrol panelini kullanmanız gerekiyor. Örneğin Windows için çoklu monitör desteği ekleme ve daha profesyonel ayarlar için kontrol paneli kullanma ihtiyacınız olacak.
Mümkün olduğunda, 3D ayarlarını değiştirmek için oyun içerisindeki tercihleri kullanın:
Ayarları oyun içerisinden değiştirmek, performans ve görüntü kalitesi açısından en iyi yöndür. GPU kontrol panelleri size çeşitli üç boyut ayarlarını iyileştirmenizi ve onlara ince ayar çekmenize olanak tanır; ancak seçenekler kullanışsız ve belirsiz olabilir. Örnek olarak anti-aliasing (AA) ayarını ele alalım. Anti aliasing, oyun içerisindeki grafiklerin pürüzlü kenarlarını düzeltmek için kullanılan bir ayardır. Oyunun geliştiricisi, oyunda özel bir anti-aliasing algoritması ayarlamış olabilir. Oyunun içerisinden bu seçeneği aktif ettiğinizde yapımcının gerekli gördüğü ve optimize edilen yerlere bu ayar uygulanacaktır. Ancak GPU kontrol panelinden yaptığınızda oyundaki her piksele etki edecek ve bu da doğal olarak ekran kartınızın oyundan aldığı performansı düşürecektir.
Kontrolü ele alın
Grafik kartınızın kontrol paneline masaüstüne sağ tıklayarak açılan menüden ya da görev çubuğunda bulunan sistem tepsisine tıklayarak ulaşabilirsiniz.


Sistem tepsisindeki kontrol paneli simgesine tıkladığınızda ek seçenekler belirir. Nvidia kontrol paneli simgesine sağ tıklandığında Nvidia Denetim Masası’nı açabilmenin yanında yalnızca kartınızın güncelleştirmelerini yapabileceğiniz seçenekler bulunuyor. AMD’de ise durum farklı, açılır menüde küçük bir kontrol paneli var; ancak düzeni karmaşık ve bu yüzden kolayca anlaşılamıyor.

Basamaklı menü seçeneklerini kullanmak zor olsa da, aynı ayarlar kontrol panelinin kendisinde yalnızca görsel biçime sokulmuş olarak karşımıza geliyor. Yani aslında neyin ince ayarını yapmak istediğinizi biliyorsanız, kolayca bu menüden de işinizi halledebilirsiniz.
Görüntüleme ayarları
Grafik işlemcinizin en önemli, olmazsa olmaz işlevi, monitörünüzü VGA veya HDMI vb. portlardan başarılı bir şekilde görüntü aktarımını gerçekleştirmesidir. Bu görevin yerine getirilmesi, çoklu monitör kullanılan sistemlerde biraz karışıktır ancak yalnızca bir monitörünüz olsa bile bazı önemli özelliklere ince ayar çekmek isteyebilirsiniz. Örneğin, eğer HDMI kablo aracılığıyla bir HDTV’ye bağlanıyorsanız, aşırı tarama (overscan) durumunu engellemek için özel bir çözünürlük ayarlamanız gerekebilir. Overscan durumunu açıklamak gerekirse; GPU’nuzun monitörünüzün çözünürlüğüne tam olarak uyum sağlayamamasına verilen isimdir. Böyle bir durumda görüntünüzün kenarları kesilmiş görülebilir; buna örnek olarak Windows 7’de Başlat menüsünü görememeyi gösterebiliriz. Eski standart çözünürlükteki televizyonlar, eski model HDTV’ler, hatta bazı yeni modeller bile overscan’e gayet yatkın durumdadır. Aşırı tarama yapılmasının önüne geçmek için, grafik işlemcinize belirli bir çözünürlükte görüntü göndermesini sağlamalısınız. Bu ayarı, hem AMD hem de Nvidia grafik kartlarının kontrol panellerinden kolayca yapabilirsiniz.



Nvidia, kontrol panelinde “Sync width” yani “genişliği senkronize et” şeklinde bir seçenek de bulunduğu için, ince ayar yapmanıza gerek bırakmadan sizin için görüntüyü ayarlıyor. Ancak bayağı eski bir televizyona bağlanıyorsanız “Front porch” gibi özel parametreler ayarlamanız gerekebilir (görüntünün taranan son çizgisi ile GPU’dan istenen bir sonraki tazeleme arasındaki zaman).
Nasıl ayar çekeceğinizi bilmeniz gereken özelliklerden birisi de “Aspect ratio” yani en-boy oranıdır. Eski oyunlar ve standart çözünürlüklü televizyonlar, 4:3 oranında, örneğin 640’a 480 ya da 1024’e 768 çözünürlüklerde çalışmaya ihtiyaç duyabilirler. Söz konusu oyunları geniş ekran monitörünüzde oynamaya kalkarsanız ortaya hoş olmayan, uzatılmış bir görüntü çıkacaktır. GPU kontrol panellerinde en-boy oranını ayarlayabilirsiniz. Bazı monitörlerde bunu direkt monitör ayarlarından yapabilirsiniz, ancak bu ayarı kontrol panelinden yapmanız, monitörü değiştirseniz dahi ayarlarınızın aynı kalmasını sağlayacaktır.

En-boy oranını ayarlamak için, grafik kontrol panelinizi açın ve bu özelliği kontrol eden seçeneği bulun. Genellikle varsayılan olarak “Tam ekranı ölçekle” seçeneği işaretlidir, fakat ölçekleme konusunda problemleriniz mevcut ise bu varsayılanı değiştirmeniz gerekecektir.
Seçeneklerden bir başkası ise Nvidia’nın “ölçekleme yok” dediği, AMD tarafında da “merkezlenmiş zamanlama” olarak adlandırılan bir yöntem. Bu seçenek, görüntülerin ölçeklenmemesini sağlıyor. Yani 2560×1600 çözünürlükteki bir ekranda 640×480 çözünürlükteki görüntü, ekranın ortasında küçük bir şekilde beliriyor.

Grafik sürücülerinin kontrol panellerinde birkaç özel ölçekleme seçeneği daha bulunuyor ancak kullandığınız monitör son beş yıl içerisinde üretildiyse bu seçenekleri görmezden gelmeniz size zaman kazandıracaktır.
Masaüstü renk ayarları
GPU kontrol panellerinde, “masaüstü rengi” ve “video rengi” olmak üzere iki çeşit renk ayarı vardır. “Video rengi” ayarı, video çalışırken arka plandaki rengi ayarlamanızı sağlar. Farklı panellerin var olması, bilgisayar grafiklerinde ve video arka plan rengindeki değişikliklerden kaynaklanır. Daha sonra video rengi hakkında daha ayrıntılı bilgiler vereceğiz, şimdi öncelikle masaüstü renk ayarından başlayalım.
Nvidia kontrol paneline girdiğinizde, sol kısımda bulunan “Masaüstü rengini ayarla” seçeneğinden bu ince ayarı yapabilirsiniz.

Nvidia’nın renk kontrol menüsü, umulduğu kadar yardımcı değil.
Renk ayarlarını uygulamaların kontrolüne bırakabilir ya da kendiniz bu ayarı özelleştirebilirsiniz; ancak çoğu uygulama birkaç kalibre aracı dışında masaüstü renk ayarlarına çok fazla etki etmez. Bunun yanında, eğer ileri düzeyde gelişmiş renk ayarları bulunan üst seviye bir monitöre sahipseniz, monitörün kendi ayarlarını kullanmanız daha akıllıca olacaktır. Eğer görüntüleme cihazınız size renk kontrol ayarı sunmuyorsa -bu durum genellikle ucuz ya da 30 inç üst seviye monitörlerde görülür- GPU kontrol panelindeki ayarlardan yararlanmak isteyebilirsiniz.
AMD tarafında ise masaüstü renk kontrolü iki ayrı panele -analog ve dijital flat panellere- ayrılmış durumda.
AMD kontrol panelinde “Desktop management” kısmından bulabileceğiniz renk kontrolleri genel renk kontrolleridir. VGA yani analog bağlantınız olsa da bu kontroller sorunsuz çalışır ve yapılan değişiklikler grafik kartına kaydedilerek kalıcılığı sağlanır. “My digital flat panels” kısmından görebileceğiniz diğer renk kontrollerinde ise monitörünüzü bağladığınız porttan (DVI, HDMI) yollanan dijital çıkış sinyallerini değiştirebilmenize olanak tanır. Bunun yanında, renk sıcaklığı gibi çeşitli seçenekleri de buradan kontrol edebilirsiniz. Renk ayarını 6500K, yani 6500 Kelvin derecesine ayarlamak genellikle video için en uygun renk sıcaklığı seçeneğidir. Ancak her nasılsa bu ayar yalnızca görüntü çıkış portundan gelen renk sıcaklığını 6500K yapıyor, bu yüzden renk ayarını monitör üzerinde bulunan sıcaklık seçeneklerinden de ayarlamaya ihtiyaç duyabilirsiniz.


Çoklu ekran
İki veya daha fazla ekran kullanmak, verimliliği artırır. Kalıcı kullanma amaçlı olarak iki ya da daha fazla ekranı, görüntüsü kopyalanmış ya da görüntüyü paylaşacak şekilde ayarlamak istiyorsanız, bu ayarları Windows görüntü ayarlarından rahatlıkla yapabilirsiniz.

Bir başka elde ise, hem AMD hem de Nvidia Windows’un sunduğundan daha ötede bir servis sunuyor. AMD’nin Eyefinity teknolojisi sayesinde Windows 7 Başlat menüsü butonunu aynı anda her monitörde bulundurabilirsiniz. Eğer bir Eyefinity grubu kurarsanız, kontrol panelinde bu duruma tek bir monitör gözüyle bakılacaktır. Örnek olarak iki adet 1920×1080 çözünürlükte monitörden bir Eyefinity grubu oluşturduğunuzda sanki tek bir 3840×1080 monitör olarak algılanacak.

Nvidia ise görüntüyü uzatma konusunda AMD’nin sunduğu kadar esneklik sağlamıyor; ancak Nvidia’nın kontrol paneli çevresel bir oyun düzeni (surround) kurmanızı daha kolay kılıyor. Tabii ki bunun için üç adet 3D destekleyen ve yenileme hızları en az 120Hz olan monitörlere ihtiyacınız var.
Video ve video kalitesi
Hem AMD hem de Nvidia, kontrol panellerinde ekranınızın video görüntüleme kalitesini artıracak seçenekler sunuyor.
Eğer PowerDVD, VLC, GOM gibi üçüncü parti video oynatıcılar kullanıyorsanız, muhtemelen oynatılan videolar için uygulama içerisindeki ayarları değiştiriyorsunuzdur. Fakat kontrol panelindeki video ayarlarını bilmeniz ve değiştirmeniz, çevirimiçi izlediğiniz videolarda da etkin olacaktır.
AMD ve Nvidia tarafında video rengi için ince ayar seçenekleri bulunuyor. Nvidia kontrol panelinde video rengi ayarları üç sekmeye ayrılıyor: Renk, Gama ve Gelişmiş.

Eğer ne yaptığınızdan tam olarak emin değilseniz, dikkati elden bırakmayın. Nvidia’nın kontrol paneli fazla rehberlik etmiyor. Küçük küçük değişiklikler yaparak sonucu kontrole din. Özellikle gama ayarına fazladan özen gösterin; zira gama ayarı renk tonajını artırır, bu sebepten ötürü ideal seviyenin bulunması çok önemlidir.
AMD’nin kontrol panelindeki seçenekler ise daha basit; ancak HDTV’lerden esinlenilmiş. Örneğin “vivid”, “theater” gibi önceden hazırlanıp sunulmuş hazır ayarlar görebilirsiniz. Yapacağınız ince ayarı panelde sunulan resmin gözünüze hoş gelen seviyede tutun. Mümkün olduğunda, büyük ölçekli seçeneklerden kaçının.


Video görüntü ayarları ise video kalitesini artırmanıza olanak tanır. Videolardaki görüntü gürültüsü gibi sorunlarla başa çıkmanızı kolaylaştırır. Video kalitesini artırıcı ince ayarlar, iki grafik kartı sağlayıcının da kontrol panellerinde bulunmaktadır.
Nvidia’nın kontrol paneli en basit özellikleri içeriyor. Kenar düzeltmesi, gürültü azaltma ve ters telesine işlemlerini uygulayabiliyorsunuz. Ters telesine ile 24 FPS videoları 30 FPS video haline dönüştürüp, görüntü ve ses senkronizasyonunu sağlayabilirsiniz.

Gördüğünüz üzere Nvidia kontrol panelinde video görüntü ayarlaması için yalnızca birkaç temel seçenek bulunuyor. Eğer video oynatıcınızda donanıma direkt etki eden ayarlar mevcut değilse kontrol panelinden gürültü azaltma seçeneğini aktif edip düz telesin kullanmalısınız yani “Ters telesin kullan” seçeneği işaretli olmamalıdır. Çoğu video için, gürültüyü yüzde 25-30 civarlarına ayarlamanız en uygunu olacaktır.
Genel olarak ele alacak olursak kenar düzeltme iyi düşünülmüş diyebiliriz. Ancak bu özellik, bazı sorunlara yol açabiliyor. Örnek olarak videodaki nesnelerin köşelerinin parlak beyaz köşelere dönüşmesi bu sorunlardan bir tanesidir. Eğer bu ayarı bulanık bir video için kullanmanız gerekiyorsa kenar düzeltme ayarını minimuma çekmenizi tavsiye ederiz.
Video renk ayarlarında olduğu gibi, video görüntü kalitesi ayarlarında da AMD kontrol panelinde daha fazla seçenek bulunuyor. Üstelik hepsi kaydırma özelliği verilmiş bir panel menüsünde toplanmış.
AMD her parametreye varsayılanlar atıyor, ancak bu varsayılan ayarların içerisinde bulunan “de-noise” ve “mosquito noise reduction” seviyelerini kısmanız video kalitesi açısından daha iyi olacaktır; zira gürültü azaltma seviyesi çok yüksek olursa video kalitesinde düşüş yaşanması kaçınılmaz hale gelir. Bir diğer tavsiyemiz ise dinamik kontrastı etkinleştirip etkinleştirmeyeceğinize dikkatli bir şekilde karar vermenizdir. Çünkü dinamik kontrast, video akışında garip bir kontrasta neden olabilir. AMD kontrol panelinde internet tabanlı videoların bu ayarları kullanıp kullanmayacağını da seçebilirsiniz.


AMD grafik kartları, indirilmiş ya da kamera veya akıllı telefon ile çekilmiş video dosyaları üzerinde hızlandırma teknikleri uygulayabiliyorlar. Örneğin AMD Steady Video teknolojisi, video üzerinde kullandığı algoritmalar sayesinde -genellikle küçük cihazlardan yapılan çekimlerde oluşan- titremeyi yok edip videoyu daha sabit bir hale getirebiliyor. Video dönüştürme seçeneğinde dönüşüm için özel kalite ayarları sunulmuyor ve dönüştürme işlemi yalnızca videolarınızı MP4 video formatını destekleyen taşınabilir bir cihaza sürüklediğinizde çalışıyor.
Üç boyutlu grafikler
Çoğu durumda 3D seçeneklerini değiştirmenizi tavsiye etmeyiz. 3D ayarlarını oyunların içerisinden değiştirmeniz, performans açısından çok daha uygun olacaktır. Ancak bazı durumlarda kontrol panelinden bazı ayarları değiştirmeniz gerekebilir. Sözü fazla uzatmadan kontrol panellerini incelemeye geçelim.

Bu pencerede ilk önce göze çarpan, kenar düzeltme (anti aliasing) ayarları oluyor. Yazımızın devamında bu konuya değineceğiz; zira son kullanıcılar en çok bu seçeneği değiştiriyorlar. Kısaca, ayarları varsayılan değerlerinde bırakmanın en mantıklısı olduğunu söyleyebiliriz. İç pencerede yararlı bulabileceğiniz birkaç seçenek daha karşınıza çıkacaktır (dikey senkronizasyon (vsync) ve doku süzme seçenekleri (texture filtering) gibi).


AMD’nin kontrol paneli de Nvidia’nın kontrol paneline benzer bir durumda. Nvidia’nın kontrol panelinde ayarları değiştirmek için açılır menü kullanılırken, AMD’nin kontrol panelinde ayarları değiştirmek için kaydıraçlar kullanılıyor. Ancak ayarlar ve ayarların anlatımı birbirine çok benzer.
Kenar düzeltme (antialiasing)
Kenar düzeltme ayarı, bilgisayar grafiklerinde meydana gelen pürüzlü kenarları olabildiğince düz hale getirmeye çalışır. Fakat ortada bir gerçek var ki bu ayar oyunda performansı düşürür. Kenar düzeltme ayarı aktif olan oyunlar 30 FPS veya daha üstü performans gösterir; ama çoğu oyuncunun tercihi en az 60 FPSdir.
5 yıldan önceki oyunlar, bu ayarı desteklemiyor olabilirler. Hatta yeni çıkan oyunlarda bile en son kenar düzeltme teknolojileri desteklenmiyor olabilir. Bu ayarı desteklemeyen oyunlar için kontrol panelinden kenar düzeltme seçeneklerini etkinleştirebilirsiniz. Ancak hangi seçenekleri nasıl ayarlamanız gerektiğini bilmiyorsanız, işte size birkaç kural ve ipucu…
Öncelikle grafik kartınızın yeterince iyi olduğundan emin olun: Eğer giriş seviyesi bir ekran kartına sahipseniz, bu ayarı etkinleştirmeyin. Zira eski ve düşük performanslı kartlarda kenar düzeltme seçeneğini etkinleştirmek, oyunlarda çok daha fazla performans düşüklüğü yaşanmasına sebep olur, bu da oyunun oynanmasını zor ve zevksiz kılar.
Yeni kenar düzeltme teknikleri performansı daha az etkiler: Nvidia’nın FXAA ve AMD’nin Morphological AA teknolojileri, GPU’nun kenar düzeltme iyileştirmelerini görüntünün render işlemi bitmesinden sonra hesaplamasını sağlıyor. Bu teknolojiler, eski çoklu örnekleme (multisampling) ve süper örnekleme (supersampling) teknolojilerinin tersine kenar düzeltme işlemini sahne oluşturulurken uygulamıyor. Ayrıca bu teknolojiler, geçmişte kenar düzeltme seçeneği bulunmayan oyunlara da bu seçeneğin uygulanmasına izin veriyor.

Buna karşılık olarak, FXAA ve Morphological AA teknolojilerinde kenar düzeltme ayarı sahne oluşturulduktan sonra uygulanıyor, bu da GPU’ya yüklenmeyi azaltıyor. Bu teknikler ayrıca uyumluluğu da artırıyor, zira değişik render teknikleri kenar düzeltme kalitesine ya da performansa herhangi bir etki etmiyor.
Ancak maalesef, çoğu oyun bu teknikleri henüz desteklemiyor. O yüzden kenar düzeltme seçeneğini oyun içerisinde ayarlamaktansa, Nvidia kartlar için FXAA, AMD kartlar için Morphological AA seçeneklerini aktif ederek daha iyi sonuçlar alabilirsiniz; üstelik FPS’de büyük bir düşüş yaşamazsınız.
Dikey senkronizasyon (VSYNC)
Oyunda bir kare yenilendiğinde, GPU’nun yapmaya programlandığı ilk şey monitörün bir sonraki tazelemesinde bu kareyi göstermektir. Bu olay, dikey senkronizasyon olarak adlandırılır; çünkü monitörün görüntü alma teknolojisi, yukarıdan aşağı tazelenerek alma şeklinde ayarlanmıştır. Eğer GPU’nuzun gücü, oynadığınız oyunda monitörünüzün tazeleme hızı kadar FPS verebiliyorsa, bu ayarı etkinleştirmeniz, oyunun görüntüsünde titreşim vs. olmamasını sağlar ve daha akıcı, gerçek zamanlı bir oyun deneyimini size kazandırır.
Çoğu oyun size VSYNC’nin kontrolünü vermez, o yüzden bu ayarı kontrol panellerinden yapmanız gerekebilir. Nvidia’nın dikey senkronizasyon için değişik bir ayarı daha var: “Adaptive vsync” yani “Uyarlamalı”. Bu ayar sayesinde, oyun içerisinde bir saniyede aldığınız kare sayısı, tazeleme hızınızla aynı veya daha fazla ise dikey senkronizasyon çalışıp FPS’yi tazeleme hızına eşitliyor, eğer tazeleme hızından daha düşük FPS alıyorsanız dikey senkronizasyon otomatik olarak kapanıyor. Bu seçenek, oyunlarda gayet akıcı bir deneyim yaşamanıza olanak sunuyor.
Doku süzme kalitesi
Doku süzme kalitesini yüksek kaliteye ayarlamak oyun içi grafiklerin iyi görünmesi açısından yararlı olabilir; ancak bu seçeneği seçmenizi yalnızca son teknoloji, yüksek hafıza kapasiteli bir ekran kartınız varsa yapmalısınız. Bu seçeneği yüksek kaliteye ayarlamanız, oyun içerisindeki kaplamalarda daha az parıltı ve daha iyi görünüm sağlar. Yüksek kaliteli görüntü, performansı olumsuz yönde etkileyeceğinden, bu ayarı etkinleştirmede dikkatli olun.
Kontrol her daim elinizde olsun
Edindiğiniz bu yeni bilgilerle Nvidia ve AMD kontrol panellerinin nasıl çalıştığını daha iyi anlayacaksınız. Daha da önemlisi, kontrol panelindeki seçenekleri nasıl ve ne zaman kullanmanız gerektiği hakkında bilgi sahibi olacaksınız. Çoğu zaman bu gelişmiş ayarlarla oynamanız gerekmez. İhtiyacınız olduğunda bu seçenekleri aktif edin, oyuna dalın ve deneyimleyin. Artık işler yolunca gitmediğinde hangi ayarları etkinleştirmeniz, hangilerini etkisiz hale getirmeniz konusunda yeteri kadar bilgiye sahipsiniz.